Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης 1856-1919 : μια ιδιαίτερη κοινότητα - Μόλχο, Ρένα (Ιστορική βιβλιοθήκη / Θεμέλιο, 2006)
Το διάστηµα µεταξύ του 1856 και του 1919 είναι ίσως η πιο πολυκύµαντη περίοδος της σύγχρονης ιστορίας της µακεδονικής πρωτεύουσας. Στην πρώτη τριακονταετία, η Θεσσαλονίκη, που τότε ήταν µια σηµαντική αλλά υπανάπτυκτη οθωµανική πόλη, αντιµετώπισε µε επιτυχία την πρόκληση των θεσµικών, ιδεολογικών αλλά και πολιτικών αλλαγών που υιοθετήθηκαν από την οθωµανική κυβέρνηση ως λύσεις διεξόδου από την παρακµή. Στο ίδιο διάστηµα παρουσίασε σηµαντικότατη οικονοµική, δηµογραφική, πνευµατική και κοινωνική ανάπτυξη. Κατά τη δεύτερη τριακονταετία η Θεσσαλονίκη κατέστη το επίκεντρο των πολιτικών και στρατιωτικών αναµετρήσεων που διαδραµατίστηκαν στην τελευταία φάση των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων των βαλκανικών λαών στη Μακεδονία. Στην ίδια χρονική περίοδο, η συµµετοχή του εβραϊκού πληθυσµού στις προαναφεροµένες διαδικασίες υπήρξε καθοριστική.