Πόλεως και νομού Δράμας παραμύθια - Πεντζίκης, Νίκος Γαβριήλ, 1908-1993 (Άγρα, 1983)
Μια εικόνα μυθολογικής αντιλήψεως είναι το βιβλίο μου Πόλεως και Νομού Δράμας Παραμυθία", λέει ο συγγραφέας αυτοβιογραφούμενος. Η αιώνια αναζήτηση ενός γέρου να βρει ταίρι και παντρειά ανοίγει την ιστορία με το ρέοντα λόγο παραμυθιού. Και το πρώτο αυτό νήμα εμπλέκεται με ένα δεύτερο, την ιστορία του άλαλου παιδιού και της μάνας του που περιμένει το θαύμα. Τα δυο αυτά νήματα ξετυλίγουν μιαν εσωτερική γεωγραφία, ένα οδοιπορικό του Χρόνου στη Βόρεια Ελλάδα, στο νόμο Δράμας : ονομάζονται τα χωριά κι οι τοποθεσίες, ονομάζονται οι Άγιοι, οι ιδιότητες, η ιστορία τους και οι γιορτές τους, ανακαλούνται λαϊκές δοξασίες και ρητά, και ιστορικά περιστατικά βυθισμένα σε χιλιόχρονη ιστορία : το σήμερα και το χθες γίνονται το υπερβατικό παρόν της διήγησης. Μέχρι να συντελεστεί το θαύμα, που στον Πεντζίκειο έργο προβάλλει ως μια φυσική και ρέουσα πραγματικότητα που την αποδέχεται κανείς χωρίς να χρειάζεται να ερμηνεύσει κάτι. Ο Πεντζίκης ζωγραφίζει τη βαθύτερη υπαρκτική λειτουργία του κόσμου, όπου η σιωπή και το θαύμα είναι μια διαρκής παλλόμενη πραγματικότητα. Η γραφή του, όπως πάντοτε και εδώ, ασύνδετη εξωτερικά αλλά ενιαία και άρρηκτη σε μια εσωτερική θεώρηση, υπηρετεί ένα ενδότερο ρεύμα της ζωής που ενσαρκώνει το πνεύμα του θεού και που κατακλύζει τον άνθρωπο της πίστεως, ως μυστήριο και θαύμα.