Το τέλος της ζήλειας : και άλλα τέσσερα κείμενα από τον τόμο "Τέρψεις και ημέραι" - Proust, Marcel, 1871-1922 (Άγρα, 1986)
« Γιατί μοϋ έζήτησε νά προσφέρω εγώ τό βιβλίο του στους ανθρώπους πού ένδιαφέρονται καί παρακολουθούν: Καί γιατί τού ύποσχέθηκα νά άναλάβω τήν πολύ ευχάριστη αλλά εντελώς αχρείαστη αυτή φροντίδα; Το βιβλίο του είναι σαν ένα νεαρό πρόσωπο σπάνιας γοητείας καί ραδινότατης χάρης. Συσταίνεται μόνο του, μιλάει από μόνο του, καί αύτοπροσφέρεται τό θέλει δέν τό θέλει. [... ] Ό Μαρσέλ Προύστ άσμενίζει τό ίδιο στο νά περιγράφει τό θλιμμένο λάμπος τοΰ ήλιου όταν βασιλεύει καί τις ματαιόσπουδες ανησυχίες μιας ψυχής σνόμπ. Απαράμιλλα άφηγεΐται τούς κομψοπρεπεΐς καημούς, τις τεχνητές οδύνες, πού είναι τουλάχιστον εξίσου αιματηρές μ' αυτές πού μας χαρίζει ή φύση με μητρική δαψίλεια. 'Ομολογώ ότι αυτές τις οδύνες πού εφευρίσκονται, τούς καημούς αυτούς πού επινοούνται από ιδιοφυίαν ανθρώπου, τούς καημούς αυτούς έργα τής τέχνης, εγώ τούς βρίσκω άπείρως ενδιαφέροντες καί τιμαλφείς, καί χρωστάω χάρη στον Μαρσέλ Προύστ πού μελέτησε καί περιέγραψε ορισμένα διαλεγμένα δείγματά τους». ANATOLE FRANCE Τό Τέρψεις καί Ημέραι [ Les Plaisirs et les Jours ] είναι τό πρώτο έργο πού έγραψε ό Προύστ καί τό πρώτο πού βγήκε σέ βιβλίο ( 1896). Ό Προύστ έκανε συχνά λόγο γι' αύτό στην αλληλογραφία του, καί ώς τό τέλος τής ζωής του. Ποια στοιχεία έχουν κοινά τό πρώτο έργο τοϋ Προύστ καί τό Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο : Είναι στοιχεία πάσης φύσεως. Ροπή προς τήν ψυχολογική ανάλυση, προς τήν ανθρώπινη ή την κοινωνική τυπολογία, τάση πρός τή διαμόρφωση συμβόλων καί τήν ύφολογική μορφολόγηση τοΰ ποιητικώς έκφραζεσθαι ( ή οποία καί συγκερνά, αύτή ή τελευταία, τήν κατάχρηση φιλολογικού ναρκισσισμού καί ούδετερώνει τό ρεαλισμό). ' Αλλα στοιχεία, άναφέρονται στην προυστική θεματολογία στο έπίπεδο τών αντικειμένων, τών ιδεών ή τών συναισθημάτων: τά λουλούδια, τά καράβια, τά σύννεφα, ή θάλασσα, τό βουνό - ή διαλεκτική σχέση απουσίας καί φαντασίας, ή σχέση ανάμεσα στον έρωτα, τή ζήλεια καί τή μοναξιά, ή άντιστικτική συμπαράθεση τοϋ θανάτου καί τοϋ χρόνου - ή σημασία τών γραμμάτων, τής μουσικής, τής ζωγραφικής, ή επιλεκτική περιγραφή τών κοσμικών κύκλων, ή νοσταλγία τής εφηβείας πού δέν έχει διαφθαρεΐ από μιά πρώτη εμπειρία. (Άπό τό Επίμετρο του YVES SANDRE)