Άγιος Μάξιμος ο Γραίκος ο φωτιστής των Ρώσων (Αρμός, 1991)
Ο άγιος Μάξιμος ο Γραικός αποτελεί μεγάλη πατερική μορφή του 16ου αιώνος. Έλληνας την καταγωγή, κάτοχος μεγάλης θύραθεν μορφώσεως, Αγιορείτης μοναχός, διδάσκαλος και φωτιστής της Ρωσίας. Ελάχιστα γνωστός στον ελλαδικό χώρο, βαθύτατα τιμώμενος στην Ρωσία. Με το πρόσωπό του ασχολήθηκαν διάφοροι ερευνηταί, ξένοι και Έλληνες. Μελέτησαν τα έργα του, αλλά οι πλείστοι δεν κατενόησαν το πνεύμα του. Μη έχοντες τις πνευματικές προϋποθέσεις να ερμηνεύσουν την προσωπικότητά του, τον εξέλαβαν ως κοινωνικό αναμορφωτή, ως φορέα του ουμανιστικού πνεύματος της Δύσεως στην Ρωσία ή και ακόμη χειρότερα ως μαρξιστικού τύπου επαναστάτη. Βέβαια δεν ήταν ποτέ τέτοια και η αίσθησις του ρωσικού λαού, ο οποίος και πριν από το μακάριο τέλος του Αγίου τον τιμούσε, αλλά και μέχρι σήμερα τον τιμά ως άγιο και όσιο και θαυματουργό. Αυτή την μακραίωνα ευλάβεια και τιμή επεκύρωσε η Εκκλησία με την επίσημη ανακήρυξί του ως Αγίου, τόσο από το Σεπτό Οικουμενικό μας Πατριαρχείο όσο και από το Πατριαρχείο της Μόσχας, κατά το 1988. Η μελέτη των έργων του από το πρωτότυπο μας έδωσε την πραγματική εικόνα για την προσωπικότητα του αγίου Μαξίμου. Εικόνα πού συμφωνεί με την ευσεβή παράδοσι του ρωσικού λαού. Ότι ο άγιος Μάξιμος είναι γνήσια πατερική προσωπικότης· ακραιφνής Αγιορείτης μοναχός· φορεύς του ήθους και της παραδόσεως του Αγίου Όρους· διάπυρος κήρυξ της μετανοίας και της τελείας χριστιανικής ζωής· μιμητής του Τιμίου Προδρόμου και του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου· προφήτης, διδάσκαλος, ομολογητής, μάρτυς.