Η διαμόρφωση της σλαβομακεδονικής ταυτότητας : μια επώδυνη διαδικασία - Σφέτας, Σπυρίδων (Βάνιας, 2003)
Αν πριν από την πτώση του κομμουνισμού κοινός τόπος των συζητήσεων των διανοουμένων ήταν η ουσία του σοσιαλισμού και η κριτική τους έφθανε από την απόρριψη του υπαρκτού σοσιαλισμού μέχρι την αμφισβήτηση της ορθότητας των απόψεων του Marx, μετά το 1989 το φαινόμενο του εθνικισμού δεσπόζει στα ενδιαφέροντα της σύγχρονης διανόησης. Οι ανάγκες που επιβάλλει το σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο οικονομικό σύστημα και ο νέος λειτουργικός χαρακτήρας του εθνικού κράτους κατέστησαν επίκαιρη μια νέα προσέγγιση των εννοιών του έθνους, του εθνικισμού, του εθνικού κράτους κλπ. Τα έθνη χαρακτηρίζονται ως "φαντασιακές-νοερές κοινότητες" (Anderson), ως υποκατάστατο των μεσαιωνικών εννοιών της αδελφότητας (αδελφοί εν Χριστώ), της εξουσίας (της υποταγής στον Αυτοκράτορα) και του χρόνου (της γραμμικής-τελεολογικής αντίληψης για την ιστορία), δεν είναι ο εθνικισμός απόρροια του έθνους, αλλά, αντίθετα, η δυναμική του εθνικισμού δημιουργεί το έθνος, το οποίο είναι εφεύρεση των διανοουμένων, κατά κανόνα αποκομμένων από τις μάζες (Hobsbawm), ο εθνικισμός είναι κυρίως χαρακτηριστικό της μετάβασης μιας κοινωνίας από αγροτική σε βιομηχανική και εξυπηρετεί επικοινωνιακές ανάγκες (Gellner). Αυτές είναι μερικές από τις περισσότερο προβαλλόμενες θεωρίες μετά το 1990. [...] (Από την εισαγωγή της έκδοσης)