Σβαρνούτ : το προδομένο αντάρτικο - Μέρτζος, Νίκος Ι., 1936- ([χ.ό.], 1983)
Το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου δημοσιεύθηκε αρχικά, ως δημοσιογραφική έρευνα, στην ιστορική εφημερίδα «Ελληνικός Βορράς» της Θεσσαλονίκης σε πενήντα συνέχειες, (. . .) και προκάλεσε εξαιρετικό ενδιαφέρον. (. . .) Το γεγονός ότι τούτο το βιβλίο εξακολουθεί να διαπλέη άτρωτο τον χρόνο επί ένα τέταρτο του αιώνος δείχνει μάλλον ότι ανταποκρίνεται σε ένα ανυποχώρητο αίτημα των «απλών» Ελλήνων πολιτών, ανεξάρτητα από κάθε ιδεολογική και πολιτική αντίληψη. Εντονώτερα παρά ποτέ άλλοτε η μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού αναζητεί την Εθνική Αυτογνωσία μετά από την Αλήθεια και υπερβαίνει τις δόλιες «διαχωριστικές γραμμές», ώστε να απελευθερωθή από το βαρειά τραυματικό παρελθόν και να αλληλοπεριχωρηθή στο καθαρό Μέλλον που αρμόζει στον σύγχρονο ελληνισμό. Σβαρνούτ. Με αυτή τη ρουσική λέξη, με μια λέξη μονάχα ο Στάλιν απήγγειλε στις 10 Φεβρουρίου 1948 την αμετάκλητη εις θάνατον καταδίκη του αντάρτικου στην Ελλάδα. Σαρανταοκτώ μόλις μέρες νωρίτερα, παραμονή Χριστουγέννων 1947, είχε εξαγγελθή η εγκαθίδρυση της πρώτης "Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης της Ελλάδας" στα βουνά. Οι μαχητές του ΚΚΕ με το όπλο στο χέρι και με ακράδαντη την πίστη στην καρδιά, έβλεπαν το όνειρο να ρχεται, κραταιό, προς αυτούς. Αλλά δεν ήταν το όνειρο, ήταν το φάσγανο που πλησίαζε. Σβαρνούτ στα ρούσικα σημαίνει "ξανατυλίξτε πίσω το χαλί". Αναδιπλώστε το αντάρτικο. Αλλά τότε ακριβώς η ηγεσία του ΚΚΕ το άπλωσε. Η ελληνική τραγωδία ξετυλιγόταν μεγαλοπρεπής μέσα στην φωτιά και στο αίμα του προδομένου λαού. Σήμερα ξέρουμε ότι οι κορυφαίοι ηγέτες του αντάρτικου είχαν ακούσει έγκαιρα και ξεκάθαρα το σβαρνούτ, δέκα μέρες αργότερα. Γνώριζαν ότι το κίνημα ήταν καταδικασμένο σε θάνατο. Αλλά προχώρησαν -προς τον θάνατο. Και ξεκλήρισαν το αντάρτικο.[...]