Θεοδώρα αυτοκράτειρα του Βυζαντίου - Diehl, Charles, 1859-1944 (Παρισιανός, 1955)
Υπάρχουν δύο Θεοδώρες, η μια της Μυστικής Ιστορίας, και η άλλη της Ιστορίας χωρίς επίθετο. Η πρώτη είναι η γνωστότερη και η περιπέτειά της, αν καλοεξετάσουμε τα πράγματα είναι κοινή, φτάνει να της αφαιρεθεί αυτό το μεγαλείο της επικής σχεδόν ακολασίας που της προσδίνει ο Προκόπιος: ιστορία χορεύτριας που αφού έζησε πολύ, αποζήτησε μια σταθερή αποκατάσταση και βρίσκοντας έναν άνδρα σοβαρό αφοσιώθηκε στο γάμο και τη θρησκεία. Υπάρχει και μια άλλη, λιγότερο γνωστή, και μ’ άλλο τρόπο παράξενη και ενδιαφέρουσα· μια μεγάλη αυτοκράτειρα, που κράτησε στο πλευρό του Ιουστινιανού μια σπουδαιότατη θέση και έπαιξε συχνά ρόλο αποφασιστικό στη διακυβέρνηση, μια γυναίκα με πνεύμα ανώτερο, σπάνια αντίληψη, θέληση ενεργητική, ένα πλάσμα δεσποτικό κι αλαζονικό, βίαιο και φλογερό, περίπλοκο και συχνά ανεξήγητο, όμως πάντα ατέλειωτα γοητευτικό. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)