Μεσσηνία : τόπος, χρόνος, άνθρωποι - Ματσούκα, Πηνελόπη (Μίλητος, 2007)
Οι καλοκαιρινές αποδράσεις από την Αθήνα στη Μεσσηνία, με το κλείσιμο των σχολείων, έκαναν την προγονική πατρίδα τόπο ιδιαίτερα αγαπητό. Διαφορετικό ήταν εκεί το παιχνίδι, κάτω απ' τα λιόδεντρα και τα ψηλά κυπαρίσσια, άλλα τα ερεθίσματα, πιο οικείοι οι άνθρωποι. Με τα χρόνια οι αποδράσεις στην ευλογημένη μεσσηνιακή γη έγιναν επιλογή ζωής. Πολλά και ακριβά τα δώρα του προγονικού τόπου. Ήρεμα αλλά και απρόσιτα βουνά, βαθιά φαράγγια, ποτάμια και καθαρές ακτές. Κιβωτός πολιτισμού τα μνημεία της, αρχαία, βυζαντινά, ενετικά, οθωμανικά και νεότερα. Καταφύγιο για ζώα αλλά και για σπάνια φυτά οι βιότοποί της. Αμέτρητα τα παλιά μονοπάτια που οδηγούν τον οδοιπόρο σε προορισμούς που ανακουφίζουν την ψυχή, άθικτους από την ανθρώπινη παρέμβαση. Πολλά τα χωριά που διασώζουν την αρχιτεκτονική τους φυσιογνωμία με τα πετρόκτιστα σπίτια και τα φροντισμένα λιθόστρωτα. Αυτό τον τόπο αναζητεί και αποτυπώνει ο δεύτερος τόμος του λευκώματος Μεσσηνία: Τόπος, χρόνος, άνθρωποι, που περιηγείται σε γνωστούς και άγνωστους χώρους της μεσσηνιακής γης με οδηγό την Πηνελόπη Ματσούκα. Ασφαλή εφόδια στην περιήγηση αυτή είναι τόσο τα κείμενα της συγγραφέως, που προσεγγίζουν την περιοχή με υποδειγματική γνώση και ευαισθησία, όσο και το εντυπωσιακό φωτογραφικό υλικό, από γης και αέρος, που αναδεικνύει τον πλούτο του φυσικού χώρου. Ο ανά χείρας τόμος ξεκινά με τη γεωγραφία του νομού Μεσσηνίας, προκειμένου να εξοικειώσει τον αναγνώστη με το φυσικό σκηνικό όπως τα βουνά, τα ποτάμια, τις πεδιάδες, τους υγρότοπους, τις ακτές και τα νησιά του, αλλά και με την πλούσια άγρια ζωή του - πουλιά, ερπετά, έντομα. Και το κεφάλαιο κλείνει με μια συζήτηση για την εξέλιξη της κατοίκησης στις τελευταίες δεκαετίες. Το οδοιπορικό διατρέχει χωριστά κάθε επαρχία του νομού, όπου εικόνες και κείμενα περιδιαβαίνουν τους οικισμούς, σταθμεύοντας σε σημαντικά μνημεία και ιστορικούς τόπους, αλλά και σε αγροτικά τοπία και δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, και, τέλος, σε κάποια αντιπροσωπευτικά πρόσωπα. Με το βιβλίο αυτό ανακαλύπτουμε ξανά τη Μεσσηνία. Η φωτογράφηση από ψηλά δίνει μια πρωτόγνωρη αίσθηση του χώρου. Τόποι γνωστοί προκαλούν έκπληξη. Βουνά, πεδιάδες, ακτές, οικισμοί, κάστρα και άλλα μνημεία ξεδιπλώνουν τα σχήματά τους και αποκαλύπτουν τη δύναμή τους. Τις αεροφωτογραφίες συνοδεύουν και εικόνες που εστιάζουν στις λεπτομέρειες της φύσης, αναδεικνύοντας και αυτές με τη σειρά τους έναν πολύτιμο θησαυρό, τον οποίο όλοι έχουμε ευθύνη και χρέος να διαφυλάξουμε.