Σκληρές ιστορίες ; Το αιώνιο χαμόγελο - Lagerkvist, Par, 1891-1974 (Λογοτεχνία / Ροές, 1989)
Στο δειλινό μιας φωτεινής καλοκαιριάτικης ημέρας, η χαρά ενός παιδιού που μεταμορφώνεται σιγά σιγά σε φόβο, ύστερα σε πανικό, όσο πέφτει η νύχτα και είναι αναγκασμένο να περάσει από ένα σκοτεινό δάσος που διασχίζει ξαφνικά ένα τρένο φάντασμα... Η σύνεση του σακάτη - Λίντκρεν που ζει σε έναν κλειστό απομονωμένο κόσμο, που απορρίπτει κάθε τι που δεν είναι στα μέτρα του... Ο εγωισμός των ένοχων εραστών τους οποίους ο Διάβολος περιμένει στο άνοιγμα ενός δαιμονικού ανελκυστήρα που τους κατεβάζει απευθείας στην Κόλαση... Αυτές οι νουβέλες, με τον τίτλο "Σκληρές ιστορίες", τον αξίζουν σε δεύτερο μόνο βαθμό. Μια αφήγηση του Παρ Λάγκερκβιστ, όσο κι αν είναι σύντομη, δεν είναι ποτέ ένα απλό δημοσίευμα. Παραμένει ανεξίτηλη στο μυαλό του αναγνώστη. Το στοιχείο του φανταστικού είναι διάχυτο, γίνεται βοήθημα ή ερμηνεία της σάτιρας. Όπως στο παθητικό "Αιώνιο Χαμόγελο", ο Λάγκερκβιστ μας κάνει να συμμεριστούμε τις διαισθήσεις του και τα όνειρα του ποιητή: "Κάποτε, κάποιες ψυχές καθισμένες στα ερέβη, στο άγνωστο, ίσως στο πουθενά, κουβέντιαζαν για να περάσει η αιωνιότητα..." Αυτή η "κουβεντούλα" άλλοτε γίνεται κατηγορητήριο, άλλοτε ύμνος της παθιασμένης ευγνωμοσύνης στη ζωή. Η δίκη του ανθρώπου, της μοίρας του και της ανεπανόρθωτης ατυχίας του, που ο Λάγκερκβιστ επαναλαμβάνει από βιβλίο σε βιβλίο, ίσως δεν έχει αναπτυχθεί ποτέ σε μεγαλύτερο βάθος όσο σε αυτές τις σελίδες. Ο Σουηδός συγγραφέας Par Lagerkvist γεννήθηκε στα 1891 και πέθανε στα 1974. Στα 1951 τιμήθηκε με το Νόμπελ της Λογοτεχνίας. Λογαριάζεται σαν ένας από τους πιο μεγάλους συγγραφείς του αιώνα μας και τα έργα του έχουν ήδη καταταγεί στα κλασικά. Ο προβληματισμός του απηχεί την αιώνια αγωνία του ανθρώπου να διερευνήσει το πρόβλημα του καλού και του κακού και το μυστήριο της ύπαρξης και είναι συγγενικό με τον προβληματισμό που διατρέχει τα έργα του άλλου μεγάλου Σουηδού δημιουργού Ingmar Bergman. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)