Κριτικά κείμενα. - Ψυχάρης, Γιάννης, 1854-1929 (Νεοελληνική βιβλιοθήκη / Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, 1997)
Φαίνεται πως δε θα πάψουμε ποτέ να μιλάμε για τον Ψυχάρη. Όσα έχουν γραφεί μέχρι και τούτη τη στιγμή αποτελούν μια σημαντική σε όγκο βιβλιογραφία που καλύπτει διάφορες πλευρές της ζωής και του έργου του. Η έκδοση όμως αυτή έρχεται να καλύψει ένα πραγματικό κενό: το κριτικό έργο του Ψυχάρη, συγκεντρωμένο -κατά το δυνατόν- από τα δημοσιεύματά του σε ελληνική και γαλλική γλώσσα, και παρουσιασμένο ως σύνολο. Όταν διαβάζει κανείς ένα κριτικό άρθρο του Ψυχάρη, εντυπωσιάζεται. Αλλά όταν διαβάσει το σύνολο της κριτικής που άσκησε στα ελληνικά γράμματα και την ελληνική πνευματική ζωή, τότε μένει άφωνος. Αυτός ο εκτός Ελλάδος Έλληνας -ο Φράγκος, όπως τον ονόμαζαν επιτιμώντας τον- μπόρεσε να δει την πραγματική διάσταση των ελληνικών πραγμάτων, και με το πάθος του, αυτό το πάθος που χαρακτήριζε κάθε πράξη του, μπόρεσε να αρθρώσει μια ρεαλιστική φωνή κριτικής. Και ακριβώς αυτή η απόσταση που τον χώριζε από την Ελλάδα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εικόνα που διαμόρφωσε γι' αυτήν και που, όσο ζούσε, δεν έπαψε να αποτυπώνει στο χαρτί. Σήμερα λοιπόν, κοιτάζοντας σφαιρικά τα γραπτά του, διαπιστώνουμε ότι ο Γιάννης Ψυχάρης υπήρξε οξυδερκέστατος κριτικός, αν και ο ίδιος διατεινόταν με πάθος πως δεν είναι καν κριτικός (στη μελέτη για τον Παλαμά). Μια προσεκτική ματιά στο σύνολο του έργου του μας πείθει χωρίς δυσκολία πως η κριτική ακριβώς είναι το κυρίαρχο στοιχείο. Οι αφορμές πάντα βρίσκονταν για να ασκήσει κριτική σε Έλληνες και Γάλλους συγχρόνους του και όχι. Και το πεδίο της κριτικής του ήταν ευρύτατο. Καθώς πατούσε πολύ στέρεα σε δύο πολιτισμούς και δύο γλώσσες, είχε την ευχέρεια, αλλά κυρίως το ενδιαφέρον να σχολιάζει πρόσωπα και πράγματα της πνευματικής ζωής και των δύο αυτών πολιτισμών. Μας κληροδότησε λοιπόν σημαντικό όγκο γραπτών με πολυσήμαντο βάρος. [...] (Από την εισαγωγή της έκδοσης)